<?xml version="1.0" encoding="utf8"?>
<?xml-stylesheet type="text/xsl" href="/static/tipitaka-latn.xsl"?>
<TEI xml:lang="pi-Latn">
<teiHeader></teiHeader>
<text>
<front></front>
<body>

<p rend="chapter">18. Paṇṇāsanipāto</p>

<p rend="hangnum"></p>

<p rend="bodytext"> 526. Niḷinikājātakaṃ (1)</p>

<p rend="hangnum" n="1"><hi rend="paranum">1</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> ‘‘Uddayhate <pb ed="T" n="2.0001" /><pb ed="V" n="2.0020" /><pb ed="M" n="2.0031" /><note>uḍḍayhate (sī. pī.)</note> janapado, raṭṭhañcāpi vinassati;</p>

<p rend="gathalast">Ehi niḷinike <note>niḷike (sī. syā. pī.), evamuparipi</note> gaccha, taṃ me brāhmaṇamānaya’’.</p>

<p rend="hangnum" n="2"><hi rend="paranum">2</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> ‘‘Nāhaṃ dukkhakkhamā rāja, nāhaṃ addhānakovidā;</p>

<p rend="gathalast">Kathaṃ ahaṃ gamissāmi, vanaṃ kuñjarasevitaṃ’’.</p>

<p rend="hangnum" n="3"><hi rend="paranum">3</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> ‘‘Phītaṃ janapadaṃ gantvā, hatthinā ca rathena ca;</p>

<p rend="gathalast">Dārusaṅghāṭayānena, evaṃ gaccha niḷinike.</p>

<p rend="hangnum" n="4"><hi rend="paranum">4</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> ‘‘Hatthiassarathe pattī, gacchevādāya khattiye;</p>

<p rend="gathalast">Taveva vaṇṇarūpena, vasaṃ tamānayissasi’’.</p>

<p rend="hangnum" n="5"><hi rend="paranum">5</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> ‘‘Kadalīdhajapaññāṇo, ābhujīparivārito;</p>

<p rend="gathalast">Eso padissati rammo, isisiṅgassa assamo.</p>

<p rend="hangnum" n="6"><hi rend="paranum">6</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> ‘‘Eso aggissa saṅkhāto, eso dhūmo padissati;</p>

<p rend="gathalast">Maññe no aggiṃ hāpeti, isisiṅgo mahiddhiko’’.</p>

<p rend="hangnum" n="7"><hi rend="paranum">7</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> ‘‘Tañca <pb ed="T" n="2.0002" /> disvāna āyantiṃ, āmuttamaṇikuṇḍalaṃ;</p>

<p rend="gathalast">Isisiṅgo pāvisi bhīto, assamaṃ paṇṇachādanaṃ.</p>

<p rend="hangnum" n="8"><hi rend="paranum">8</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> ‘‘Assamassa ca sā dvāre, geṇḍukenassa <note>bheṇḍukenassa (sī. pī.)</note> kīḷati;</p>

<p rend="gathalast">Vidaṃsayantī aṅgāni, guyhaṃ pakāsitāni ca.</p>

<p rend="hangnum" n="9"><hi rend="paranum">9</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> ‘‘Tañca disvāna kīḷantiṃ, paṇṇasālagato jaṭī;</p>

<p rend="gathalast">Assamā nikkhamitvāna, idaṃ vacanamabravi.</p>

<p rend="hangnum" n="10"><hi rend="paranum">10</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> ‘‘Ambho ko nāma so rukkho, yassa tevaṃgataṃ phalaṃ;</p>

<p rend="gathalast">Dūrepi khittaṃ pacceti, na taṃ ohāya gacchati’’.</p>

<p rend="hangnum" n="11"><hi rend="paranum">11</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> ‘‘Assamassa <pb ed="M" n="2.0032" /> mama <note>maṃ (sī.)</note> brahme, samīpe gandhamādane;</p>

<p rend="gatha2">Bahavo <note>pabbate (sī.)</note> tādisā rukkhā, yassa tevaṃgataṃ phalaṃ;</p>

<p rend="gathalast">Dūrepi khittaṃ pacceti, na maṃ ohāya gacchati’’.</p>

<p rend="hangnum" n="12"><hi rend="paranum">12</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> ‘‘Etū <pb ed="V" n="2.0021" /><note>etu (sī. syā. ka.)</note> bhavaṃ assamimaṃ adetu, pajjañca bhakkhañca paṭiccha dammi;</p>

<p rend="gathalast">Idamāsanaṃ atra bhavaṃ nisīdatu, ito bhavaṃ mūlaphalāni bhuñjatu’’ <note>khādatu (sī.)</note>.</p>

<p rend="hangnum" n="13"><hi rend="paranum">13</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> ‘‘Kiṃ te idaṃ ūrūnamantarasmiṃ, supicchitaṃ kaṇharivappakāsati;</p>

<p rend="gathalast">Akkhāhi me pucchito etamatthaṃ, kose nu te uttamaṅgaṃ paviṭṭhaṃ’’.</p>

<p rend="hangnum" n="14"><hi rend="paranum">14</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> ‘‘Ahaṃ vane mūlaphalesanaṃ caraṃ, āsādayiṃ <pb ed="T" n="2.0003" /><note>assādayiṃ (ka.)</note> acchaṃ sughorarūpaṃ;</p>

<p rend="gathalast">So maṃ patitvā sahasājjhapatto, panujja maṃ abbahi <note>abbuhi (syā. ka.)</note> uttamaṅgaṃ.</p>

<p rend="hangnum" n="15"><hi rend="paranum">15</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> ‘‘Svāyaṃ vaṇo khajjati kaṇḍuvāyati, sabbañca kālaṃ na labhāmi sātaṃ;</p>

<p rend="gathalast">Paho bhavaṃ kaṇḍumimaṃ vinetuṃ, kurutaṃ bhavaṃ yācito brāhmaṇatthaṃ’’.</p>

<p rend="hangnum" n="16"><hi rend="paranum">16</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> ‘‘Gambhīrarūpo te vaṇo salohito, apūtiko vaṇagandho <note>pakkagandho (sī.), pannagandho (syā. pī.)</note> mahā ca;</p>

<p rend="gathalast">Karomi te kiñci kasāyayogaṃ, yathā bhavaṃ paramasukhī bhaveyya’’.</p>

<p rend="hangnum" n="17"><hi rend="paranum">17</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> ‘‘Na <pb ed="M" n="2.0033" /> mantayogā na kasāyayogā, na osadhā brahmacāri <note>brahmacārī (sī. syā. pī.)</note> kamanti;</p>

<p rend="gathalast">Ghaṭṭe mudukena <note>yaṃ te mudu tena (sī.), yaṃ te mudū tena (pī.)</note> vinehi kaṇḍuṃ <note>kaṇḍukaṃ (pī.)</note>, yathā ahaṃ paramasukhī bhaveyyaṃ’’.</p>

<p rend="hangnum" n="18"><hi rend="paranum">18</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> ‘‘Ito nu bhoto katamena assamo, kacci bhavaṃ abhiramasi <note>abhiramasī (pī.)</note> araññe;</p>

<p rend="gathalast">Kacci nu te <note>kacci te (pī.)</note> mūlaphalaṃ pahūtaṃ, kacci bhavantaṃ na vihiṃsanti vāḷā’’.</p>

<p rend="hangnum" n="19"><hi rend="paranum">19</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> ‘‘Ito <pb ed="T" n="2.0004" /> ujuṃ uttarāyaṃ disāyaṃ, khemānadī himavatā pabhāvī <note>pabhāti (sī. pī.)</note>;</p>

<p rend="gathalast">Tassā tīre assamo mayha rammo, aho bhavaṃ assamaṃ mayhaṃ passe.</p>

<p rend="hangnum" n="20"><hi rend="paranum">20</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> ‘‘Ambā ca sālā tilakā ca jambuyo, uddālakā pāṭaliyo ca phullā;</p>

<p rend="gathalast">Samantato kimpurisābhigītaṃ, aho bhavaṃ assamaṃ mayhaṃ passe.</p>

<p rend="hangnum" n="21"><hi rend="paranum">21</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> ‘‘Tālā ca mūlā ca phalā ca mettha, vaṇṇena gandhena upetarūpaṃ;</p>

<p rend="gathalast">Taṃ bhūmibhāgehi upetarūpaṃ, aho bhavaṃ assamaṃ mayhaṃ passe.</p>

<p rend="hangnum" n="21"><hi rend="paranum">21</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> ‘‘Phalā ca mūlā ca pahūtamettha, vaṇṇena gandhena rasenupetā;</p>

<p rend="gathalast">Āyanti ca luddakā taṃ padesaṃ, mā me tato mūlaphalaṃ ahāsuṃ’’.</p>

<p rend="hangnum" n="23"><hi rend="paranum">23</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> ‘‘Pitā mamaṃ mūlaphalesanaṃ gato, idāni āgacchati sāyakāle;</p>

<p rend="gathalast">Ubhova gacchāmase assamaṃ taṃ, yāva <pb ed="T" n="2.0005" /> pitā mūlaphalato etu’’.</p>

<p rend="hangnum" n="24"><hi rend="paranum">24</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> ‘‘Aññe <pb ed="M" n="2.0034" /> bahū isayo sādhurūpā, rājīsayo anumagge vasanti;</p>

<p rend="gathalast">Te yeva pucchesi mamassamaṃ taṃ, te taṃ nayissanti mamaṃ sakāse’’.</p>

<p rend="hangnum" n="25"><hi rend="paranum">25</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> ‘‘Na te kaṭṭhāni bhinnāni, na te udakamābhataṃ;</p>

<p rend="gathalast">Aggīpi te na hāpito <note>hāsito (sī. syā.)</note>, kiṃ nu mandova jhāyasi.</p>

<p rend="hangnum" n="26"><hi rend="paranum">26</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> ‘‘Bhinnāni kaṭṭhāni huto ca aggi, tapanīpi te samitā brahmacārī <note>brahmacāri (?)</note>;</p>

<p rend="gathalast">Pīṭhañca mayhaṃ udakañca hoti, ramasi tuvaṃ <note>tvaṃ (sī.)</note> brahmabhūto puratthā.</p>

<p rend="hangnum" n="27"><hi rend="paranum">27</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> ‘‘Abhinnakaṭṭhosi <pb ed="V" n="2.0022" /> anābhatodako, ahāpitaggīsi <note>ahāpitaggīpi (ka.)</note> asiddhabhojano <note>asiṭṭhabhojano (ka.)</note>;</p>

<p rend="gathalast">Na me tuvaṃ ālapasī mamajja, naṭṭhaṃ nu kiṃ cetasikañca dukkhaṃ’’.</p>

<p rend="hangnum" n="28"><hi rend="paranum">28</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> ‘‘Idhāgamā jaṭilo brahmacārī, sudassaneyyo sutanū vineti;</p>

<p rend="gathalast">Nevātidīgho na panātirasso, sukaṇhakaṇhacchadanehi bhoto.</p>

<p rend="hangnum" n="29"><hi rend="paranum">29</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> ‘‘Amassujāto <pb ed="T" n="2.0006" /> apurāṇavaṇṇī, ādhārarūpañca panassa kaṇṭhe;</p>

<p rend="gathalast">Dve yamā <note>dve passa (sī.), dvāssa (pī.)</note> gaṇḍā uresu jātā, suvaṇṇatindukanibhā <note>suvaṇṇapindūpanibhā (sī.), suvaṇṇatiṇḍusannibhā (syā.), sovannapiṇḍūpanibhā (pī.)</note> pabhassarā.</p>

<p rend="hangnum" n="30"><hi rend="paranum">30</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> ‘‘Mukhañca tassa bhusadassaneyyaṃ, kaṇṇesu lambanti ca kuñcitaggā;</p>

<p rend="gathalast">Te jotare carato māṇavassa, suttañca yaṃ saṃyamanaṃ jaṭānaṃ.</p>

<p rend="hangnum" n="31"><hi rend="paranum">31</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> ‘‘Aññā <pb ed="M" n="2.0035" /> ca tassa saṃyamāni <note>saṃyamanī (sī. pī.)</note> catasso, nīlā pītā <note>nīlāpi tā (pī.)</note> lohitikā <note>lohitakā (syā. pī. ka.)</note> ca setā;</p>

<p rend="gathalast">Tā piṃsare <note>saṃsare (sī. syā.)</note> carato māṇavassa, tiriṭi <note>cirīṭi (sī. pī.)</note> saṅghāriva pāvusamhi.</p>

<p rend="hangnum" n="32"><hi rend="paranum">32</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> ‘‘Na mikhalaṃ muñjamayaṃ dhāreti, na santhare <note>santace (sī.), santacaṃ (pī.), santare (ka.)</note> no pana pabbajassa;</p>

<p rend="gathalast">Tā jotare jaghanantare <note>jaghanavare (sī. pī.)</note> vilaggā, sateratā vijjurivantalikkhe.</p>

<p rend="hangnum" n="33"><hi rend="paranum">33</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> ‘‘Akhīlakāni ca avaṇṭakāni, heṭṭhā nabhyā kaṭisamohitāni;</p>

<p rend="gathalast">Aghaṭṭitā niccakīḷaṃ karonti, haṃ tāta kiṃrukkhaphalāni tāni.</p>

<p rend="hangnum" n="34"><hi rend="paranum">34</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> ‘‘Jaṭā <pb ed="T" n="2.0007" /> ca tassa bhusadassaneyyā, parosataṃ vellitaggā sugandhā;</p>

<p rend="gathalast">Dvedhā siro sādhu vibhattarūpo, aho nu kho mayha tathā jaṭāssu.</p>

<p rend="hangnum" n="35"><hi rend="paranum">35</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> ‘‘Yadā ca so pakirati tā jaṭāyo, vaṇṇena gandhena upetarūpā;</p>

<p rend="gathalast">Nīluppalaṃ vātasameritaṃva, tatheva saṃvāti panassamo ayaṃ.</p>

<p rend="hangnum" n="36"><hi rend="paranum">36</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> ‘‘Paṅko ca tassa bhusadassaneyyo, netādiso yādiso mayhaṃ kāye <note>kāyo (sī. syā. pī.)</note>;</p>

<p rend="gathalast">So vāyatī erito mālutena, vanaṃ yathā aggagimhe suphullaṃ.</p>

<p rend="hangnum" n="37"><hi rend="paranum">37</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> ‘‘Nihanti <pb ed="M" n="2.0036" /> so rukkhaphalaṃ pathabyā, sucittarūpaṃ ruciraṃ dassaneyyaṃ;</p>

<p rend="gathalast">Khittañca tassa punareti hatthaṃ, haṃ tāta kiṃrukkhaphalaṃ nu kho taṃ.</p>

<p rend="hangnum" n="38"><hi rend="paranum">38</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> ‘‘Dantā ca tassa bhusadassaneyyā, suddhā samā saṅkhavarūpapannā;</p>

<p rend="gathalast">Mano pasādenti vivariyamānā, na hi <note>na ha (sī. pī.)</note> nūna so sākamakhādi tehi.</p>

<p rend="hangnum" n="39"><hi rend="paranum">39</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> ‘‘Akakkasaṃ <pb ed="T" n="2.0008" /> aggaḷitaṃ muhuṃ muduṃ, ujuṃ anuddhataṃ acapalamassa bhāsitaṃ;</p>

<p rend="gathalast">Rudaṃ manuññaṃ karavīkasussaraṃ, hadayaṅgamaṃ rañjayateva me mano.</p>

<p rend="hangnum" n="40"><hi rend="paranum">40</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> ‘‘Bindussaro nātivisaṭṭhavākyo <note>nātivissaṭṭhavākyo (sī. syā. pī.)</note>, na nūna sajjhāyamatippayutto;</p>

<p rend="gathalast">Icchāmi bho <note>kho (sī. syā. pī.)</note> taṃ punadeva daṭṭhuṃ, mitto hi <note>mittaṃ hi (sī. syā. pī.)</note> me māṇavohu <note>māṇavāhu (sī. syā.), māṇavāhū (pī.)</note> puratthā.</p>

<p rend="hangnum" n="41"><hi rend="paranum">41</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> ‘‘Susandhi <pb ed="V" n="2.0023" /> sabbattha vimaṭṭhimaṃ vaṇaṃ, puthū <note>puthuṃ (pī.), puthu (ka.)</note> sujātaṃ kharapattasannibhaṃ;</p>

<p rend="gathalast">Teneva maṃ uttariyāna māṇavo, vivaritaṃ ūruṃ jaghanena pīḷayi.</p>

<p rend="hangnum" n="42"><hi rend="paranum">42</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> ‘‘Tapanti ābhanti virocare ca, sateratā vijjurivantalikkhe;</p>

<p rend="gathalast">Bāhā mudū añjanalomasādisā, vicitravaṭṭaṅgulikāssa sobhare.</p>

<p rend="hangnum" n="43"><hi rend="paranum">43</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> ‘‘Akakkasaṅgo <pb ed="M" n="2.0037" /> na ca dīghalomo, nakhāssa dīghā api lohitaggā;</p>

<p rend="gathalast">Mudūhi bāhāhi palissajanto, kalyāṇarūpo ramayaṃ <note>ramayhaṃ (ka.)</note> upaṭṭhahi.</p>

<p rend="hangnum" n="44"><hi rend="paranum">44</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> ‘‘Dumassa <pb ed="T" n="2.0009" /> tūlūpanibhā pabhassarā, suvaṇṇakambutalavaṭṭasucchavī;</p>

<p rend="gathalast">Hatthā mudū tehi maṃ saṃphusitvā, ito gato tena maṃ dahanti tāta.</p>

<p rend="hangnum" n="45"><hi rend="paranum">45</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> ‘‘Na nūna <note>na ha nūna (sī. pī.)</note> so khārividhaṃ ahāsi, na nūna so kaṭṭhāni sayaṃ abhañji;</p>

<p rend="gathalast">Na nūna so hanti dume kuṭhāriyā <note>kudhāriyā (ka.)</note>, na hissa <note>na pissa (sī. syā. pī.)</note> hatthesu khilāni atthi.</p>

<p rend="hangnum" n="46"><hi rend="paranum">46</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> ‘‘Accho ca kho tassa vaṇaṃ akāsi, so maṃbravi sukhitaṃ maṃ karohi;</p>

<p rend="gathalast">Tāhaṃ kariṃ tena mamāsi sokhyaṃ, so cabravi sukhitosmīti brahme.</p>

<p rend="hangnum" n="47"><hi rend="paranum">47</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> ‘‘Ayañca te māluvapaṇṇasanthatā, vikiṇṇarūpāva mayā ca tena ca;</p>

<p rend="gathalast">Kilantarūpā udake ramitvā, punappunaṃ paṇṇakuṭiṃ vajāma.</p>

<p rend="hangnum" n="48"><hi rend="paranum">48</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> ‘‘Na majja mantā paṭibhanti tāta, na aggihuttaṃ napi yaññatantaṃ <note>yaññatantraṃ (sī.), yaññaṃ tatra (pī. ka.), yaññatatra (syā.)</note>;</p>

<p rend="gathalast">Na cāpi te mūlaphalāni bhuñje, yāva <pb ed="T" n="2.0010" /> na passāmi taṃ brahmacāriṃ.</p>

<p rend="hangnum" n="49"><hi rend="paranum">49</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> ‘‘Addhā <pb ed="M" n="2.0038" /> pajānāsi tuvampi tāta, yassaṃ disaṃ <note>disāyaṃ (syā. pī. ka.)</note> vasate brahmacārī;</p>

<p rend="gathalast">Taṃ maṃ disaṃ pāpaya tāta khippaṃ, mā te ahaṃ amarimassamamhi.</p>

<p rend="hangnum" n="50"><hi rend="paranum">50</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> ‘‘Vicitraphullaṃ <note>vicitrapupphaṃ (sī. pī.)</note> hi vanaṃ sutaṃ mayā, dijābhighuṭṭhaṃ dijasaṅghasevitaṃ;</p>

<p rend="gathalast">Taṃ maṃ vanaṃ pāpaya tāta khippaṃ, purā te pāṇaṃ vijahāmi assame’’.</p>

<p rend="hangnum" n="51"><hi rend="paranum">51</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> ‘‘Imasmāhaṃ jotirase vanamhi, gandhabbadevaccharasaṅghasevite;</p>

<p rend="gathalast">Isīnamāvāse sanantanamhi, netādisaṃ aratiṃ pāpuṇetha.</p>

<p rend="hangnum" n="52"><hi rend="paranum">52</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> ‘‘Bhavanti mittāni atho na honti, ñātīsu mittesu karonti pemaṃ;</p>

<p rend="gathalast">Ayañca jammo kissa vā niviṭṭho, yo neva jānāti kutomhi āgato.</p>

<p rend="hangnum" n="53"><hi rend="paranum">53</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> ‘‘Saṃvāsena hi mittāni, sandhiyanti <note>sandhīyanti (sī. pī.)</note> punappunaṃ;</p>

<p rend="gathalast">Sveva mitto <note>sā ca metti (pī.)</note> asaṃgantu, asaṃvāsena jīrati.</p>

<p rend="hangnum" n="54"><hi rend="paranum">54</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> ‘‘Sace <pb ed="T" n="2.0011" /> tuvaṃ dakkhasi brahmacāriṃ, sace tuvaṃ sallape <note>sallapi (sī.)</note> brahmacārinā;</p>

<p rend="gathalast">Sampannasassaṃva mahodakena, tapoguṇaṃ khippamimaṃ pahissasi <note>pahassasi (sī. syā. pī.)</note>.</p>

<p rend="hangnum" n="55"><hi rend="paranum">55</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> ‘‘Punapi <pb ed="V" n="2.0024" /><note>punappi (pī.)</note> ce dakkhasi brahmacāriṃ, punapi <note>punappi (pī.)</note> ce sallape brahmacārinā;</p>

<p rend="gathalast">Sampannasassaṃva mahodakena, usmāgataṃ khippamimaṃ pahissasi.</p>

<p rend="hangnum" n="56"><hi rend="paranum">56</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> ‘‘Bhūtāni <pb ed="M" n="2.0039" /> hetāni <note>etāni (pī.)</note> caranti tāta, virūparūpena manussaloke;</p>

<p rend="gathalast">Na tāni sevetha naro sapañño, āsajja naṃ nassati brahmacārī’’ti.</p>

<p rend="centre">Niḷinikājātakaṃ <note>naḷinījātakaṃ (sī.), naḷinijātakaṃ (pī.)</note> paṭhamaṃ.</p>

<p rend="hangnum"></p>

<p rend="bodytext"> 527. Ummādantījātakaṃ (2)</p>

<p rend="hangnum" n="57"><hi rend="paranum">57</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> ‘‘Nivesanaṃ kassa nudaṃ sunanda, pākārena paṇḍumayena guttaṃ;</p>

<p rend="gathalast">Kā dissati aggisikhāva dūre, vehāyasaṃ <note>vehāsayaṃ (sī. pī.)</note> pabbataggeva acci.</p>

<p rend="hangnum" n="58"><hi rend="paranum">58</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> ‘‘Dhītā <pb ed="T" n="2.0012" /> nvayaṃ <note>nayaṃ (sī. pī.), nvāyaṃ (syā.)</note> kassa sunanda hoti, suṇisā nvayaṃ <note>nayaṃ (sī. pī.), nvāyaṃ (syā.)</note> kassa athopi bhariyā;</p>

<p rend="gathalast">Akkhāhi me khippamidheva puṭṭho, avāvaṭā yadi vā atthi bhattā’’.</p>

<p rend="hangnum" n="59"><hi rend="paranum">59</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> ‘‘Ahañhi jānāmi janinda etaṃ, matyā ca petyā ca athopi assā;</p>

<p rend="gathalast">Taveva so puriso bhūmipāla, rattindivaṃ appamatto tavatthe.</p>

<p rend="hangnum" n="60"><hi rend="paranum">60</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> ‘‘Iddho ca phīto ca suvaḍḍhito <note>subāḷhiko (pī.)</note> ca, amacco ca te aññataro janinda;</p>

<p rend="gathalast">Tassesā bhariyābhipārakassa <note>ahipārakassa (sī. pī.), abhipādakassa (ka.)</note>, ummādantī <note>ummādantīti (ka.)</note> nāmadheyyena rāja’’.</p>

<p rend="hangnum" n="61"><hi rend="paranum">61</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> ‘‘Ambho <pb ed="M" n="2.0040" /> ambho nāmamidaṃ imissā, matyā ca petyā ca kataṃ susādhu;</p>

<p rend="gathalast">Tadā <note>tathā (sī. syā. pī.)</note> hi mayhaṃ avalokayantī, ummattakaṃ ummadantī akāsi’’.</p>

<p rend="hangnum" n="62"><hi rend="paranum">62</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> ‘‘Yā puṇṇamāse <note>puṇṇamāye (ka.)</note> migamandalocanā, upāvisi puṇḍarīkattacaṅgī;</p>

<p rend="gathalast">Dve puṇṇamāyo tadahū amaññahaṃ, disvāna pārāvatarattavāsiniṃ.</p>

<p rend="hangnum" n="63"><hi rend="paranum">63</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> ‘‘Aḷārapamhehi <pb ed="T" n="2.0013" /> subhehi vaggubhi, palobhayantī maṃ yadā udikkhati;</p>

<p rend="gathalast">Vijambhamānā harateva me mano, jātā vane kimpurisīva pabbate.</p>

<p rend="hangnum" n="64"><hi rend="paranum">64</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> ‘‘Tadā hi brahatī sāmā, āmuttamaṇikuṇḍalā;</p>

<p rend="gathalast">Ekaccavasanā nārī, migī bhantāvudikkhati.</p>

<p rend="hangnum" n="65"><hi rend="paranum">65</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> ‘‘Kadāssu maṃ tambanakhā sulomā, bāhāmudū candanasāralittā;</p>

<p rend="gathalast">Vaṭṭaṅgulī sannatadhīrakuttiyā, nārī upaññissati sīsato subhā.</p>

<p rend="hangnum" n="66"><hi rend="paranum">66</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> ‘‘Kadāssu maṃ kañcanajāluracchadā, dhītā tirīṭissa vilaggamajjhā;</p>

<p rend="gathalast">Mudūhi bāhāhi palissajissati, brahāvane jātadumaṃva māluvā.</p>

<p rend="hangnum" n="67"><hi rend="paranum">67</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> ‘‘Kadāssu <pb ed="V" n="2.0025" /><note>kadāssu maṃ (syā. ka.)</note> lākhārasarattasucchavī, bindutthanī puṇḍarīkattacaṅgī;</p>

<p rend="gathalast">Mukhaṃ mukhena upanāmayissati, soṇḍova soṇḍassa surāya thālaṃ.</p>

<p rend="hangnum" n="68"><hi rend="paranum">68</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> ‘‘Yadāddasaṃ <note>yathāddasaṃ (pī.)</note> taṃ tiṭṭhantiṃ, sabbabhaddaṃ <note>sabbagattaṃ (sī. syā. pī.)</note> manoramaṃ;</p>

<p rend="gathalast">Tato <pb ed="T" n="2.0014" /> sakassa cittassa, nāvabodhāmi kañcinaṃ <note>kiñcinaṃ (ka.), kiñcanaṃ (pī.)</note>.</p>

<p rend="hangnum" n="69"><hi rend="paranum">69</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> ‘‘Ummādantimahaṃ <pb ed="M" n="2.0041" /> daṭṭhā <note>diṭṭhā (sī. syā. pī. ka.)</note>, āmuttamaṇikuṇḍalaṃ;</p>

<p rend="gathalast">Na supāmi divārattiṃ, sahassaṃva parājito.</p>

<p rend="hangnum" n="70"><hi rend="paranum">70</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> ‘‘Sakko ce <note>ca (sī. pī.)</note> me varaṃ dajjā, so ca labbhetha me varo;</p>

<p rend="gatha2">Ekarattaṃ dvirattaṃ <note>dirattaṃ (pī.)</note> vā, bhaveyyaṃ abhipārako;</p>

<p rend="gathalast">Ummādantyā ramitvāna, sivirājā tato siyaṃ’’ <note>siyā (syā. pī.)</note>.</p>

<p rend="hangnum" n="71"><hi rend="paranum">71</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> ‘‘Bhūtāni me bhūtapatī namassato, āgamma yakkho idametadabravi;</p>

<p rend="gathalast">Rañño mano ummadantyā niviṭṭho, dadāmi te taṃ paricārayassu’’.</p>

<p rend="hangnum" n="72"><hi rend="paranum">72</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> ‘‘Puññā vidhaṃse amaro na camhi, jano ca me pāpamidañca <note>pāpamidanti (sī. pī.)</note> jaññā;</p>

<p rend="gathalast">Bhuso ca tyassa manaso vighāto, datvā piyaṃ ummadantiṃ adaṭṭhā’’.</p>

<p rend="hangnum" n="73"><hi rend="paranum">73</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> ‘‘Janinda nāññatra tayā mayā vā, sabbāpi kammassa katassa jaññā;</p>

<p rend="gathalast">Yaṃ te mayā ummadantī padinnā, bhusehi rājā vanathaṃ sajāhi’’.</p>

<p rend="hangnum" n="74"><hi rend="paranum">74</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> ‘‘Yo pāpakaṃ kamma karaṃ manusso, so <pb ed="T" n="2.0015" /> maññati māyida <note>māyidha (ka.)</note> maññiṃsu aññe;</p>

<p rend="gathalast">Passanti bhūtāni karontametaṃ, yuttā ca ye honti narā pathabyā.</p>

<p rend="hangnum" n="75"><hi rend="paranum">75</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> ‘‘Añño nu te koci <note>kodha (pī.)</note> naro pathabyā, saddheyya <note>saddaheyya (sī.)</note> lokasmi na me piyāti;</p>

<p rend="gathalast">Bhuso ca tyassa manaso vighāto, datvā piyaṃ ummadantiṃ adaṭṭhā’’.</p>

<p rend="hangnum" n="76"><hi rend="paranum">76</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> ‘‘Addhā <pb ed="M" n="2.0042" /> piyā mayha janinda esā, na sā mamaṃ appiyā bhūmipāla;</p>

<p rend="bodytext">Gaccheva tvaṃ ummadantiṃ bhadante, sīhova selassa guhaṃ upeti’’.</p>

<p rend="hangnum" n="77"><hi rend="paranum">77</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> ‘‘Na pīḷitā attadukhena dhīrā, sukhapphalaṃ kamma pariccajanti;</p>

<p rend="gathalast">Sammohitā vāpi sukhena mattā, na pāpakammañca <note>pāpakaṃ kamma (pī.)</note> samācaranti’’.</p>

<p rend="hangnum" n="78"><hi rend="paranum">78</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> ‘‘Tuvañhi mātā ca pitā ca mayhaṃ, bhattā patī posako devatā ca;</p>

<p rend="gathalast">Dāso ahaṃ tuyha saputtadāro, yathāsukhaṃ sāmi <note>sibba (sī.), sīvi (syā.)</note> karohi kāmaṃ’’.</p>

<p rend="hangnum" n="79"><hi rend="paranum">79</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> ‘‘Yo issaromhīti karoti pāpaṃ, katvā <pb ed="T" n="2.0016" /> ca so nuttasate <note>nuttapate (pī.)</note> paresaṃ;</p>

<p rend="gathalast">Na tena so jīvati dīghamāyu <note>dīghamāyuṃ (sī. syā.)</note>, devāpi pāpena samekkhare naṃ.</p>

<p rend="hangnum" n="80"><hi rend="paranum">80</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> ‘‘Aññātakaṃ sāmikehī padinnaṃ, dhamme ṭhitā ye paṭicchanti dānaṃ;</p>

<p rend="gathalast">Paṭicchakā dāyakā cāpi tattha, sukhapphalaññeva karonti kammaṃ’’.</p>

<p rend="hangnum" n="81"><hi rend="paranum">81</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> ‘‘Añño <pb ed="V" n="2.0026" /> nu te koci naro pathabyā, saddheyya lokasmi na me piyāti;</p>

<p rend="gathalast">Bhuso ca tyassa manaso vighāto, datvā piyaṃ ummadantiṃ adaṭṭhā’’.</p>

<p rend="hangnum" n="82"><hi rend="paranum">82</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> ‘‘Addhā piyā mayha janinda esā, na sā mamaṃ appiyā bhūmipāla;</p>

<p rend="gathalast">Yaṃ te mayā ummadantī padinnā, bhusehi rājā vanathaṃ sajāhi’’.</p>

<p rend="hangnum" n="83"><hi rend="paranum">83</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> ‘‘Yo <pb ed="M" n="2.0043" /> attadukkhena parassa dukkhaṃ, sukhena vā attasukhaṃ dahāti;</p>

<p rend="gathalast">Yathevidaṃ mayha tathā paresaṃ, yo <note>so (pī.)</note> evaṃ jānāti <note>pajānāti (ka.)</note> sa vedi dhammaṃ.</p>

<p rend="hangnum" n="84"><hi rend="paranum">84</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> ‘‘Añño nu te koci naro pathabyā, saddheyya <pb ed="T" n="2.0017" /> lokasmi na me piyāti;</p>

<p rend="gathalast">Bhuso ca tyassa manaso vighāto, datvā piyaṃ ummadantiṃ adaṭṭhā’’.</p>

<p rend="hangnum" n="85"><hi rend="paranum">85</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> ‘‘Janinda jānāsi piyā mamesā, na sā mamaṃ appiyā bhūmipāla;</p>

<p rend="gathalast">Piyena te dammi piyaṃ janinda, piyadāyino deva piyaṃ labhanti’’.</p>

<p rend="hangnum" n="86"><hi rend="paranum">86</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> ‘‘So nūnāhaṃ vadhissāmi, attānaṃ kāmahetukaṃ;</p>

<p rend="gathalast">Na hi dhammaṃ adhammena, ahaṃ vadhitumussahe’’.</p>

<p rend="hangnum" n="87"><hi rend="paranum">87</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> ‘‘Sace tuvaṃ mayha satiṃ <note>santi (ka.)</note> janinda, na kāmayāsi naravīra seṭṭha;</p>

<p rend="gathalast">Cajāmi naṃ sabbajanassa sibyā <note>sibba (sī. pī.), majjhe (syā.)</note>, mayā pamuttaṃ tato avhayesi <note>avhayāsi (ka.)</note> naṃ’’.</p>

<p rend="hangnum" n="88"><hi rend="paranum">88</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> ‘‘Adūsiyaṃ ce abhipāraka tvaṃ, cajāsi katte ahitāya tyassa;</p>

<p rend="gathalast">Mahā ca te upavādopi assa, na cāpi tyassa nagaramhi pakkho’’.</p>

<p rend="hangnum" n="89"><hi rend="paranum">89</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> ‘‘Ahaṃ sahissaṃ upavādametaṃ, nindaṃ pasaṃsaṃ garahañca sabbaṃ;</p>

<p rend="gathalast">Mametamāgacchatu bhūmipāla, yathāsukhaṃ <pb ed="T" n="2.0018" /> sivi <note>sibba (sī. pī.)</note> karohi kāmaṃ’’.</p>

<p rend="hangnum" n="90"><hi rend="paranum">90</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> ‘‘Yo <pb ed="M" n="2.0044" /> neva nindaṃ na panappasaṃsaṃ, ādiyati garahaṃ nopi pūjaṃ;</p>

<p rend="gathalast">Sirī ca lakkhī ca apeti tamhā, āpo suvuṭṭhīva yathā thalamhā’’.</p>

<p rend="hangnum" n="91"><hi rend="paranum">91</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> ‘‘Yaṃ kiñci dukkhañca sukhañca etto, dhammātisārañca manovighātaṃ;</p>

<p rend="gathalast">Urasā ahaṃ paccuttarissāmi <note>paṭicchissāmi (sī. syā.), paccupadissāmi (pī.)</note> sabbaṃ, pathavī yathā thāvarānaṃ tasānaṃ’’.</p>

<p rend="hangnum" n="92"><hi rend="paranum">92</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> ‘‘Dhammātisārañca manovighātaṃ, dukkhañca nicchāmi ahaṃ paresaṃ;</p>

<p rend="gathalast">Ekovimaṃ hārayissāmi bhāraṃ, dhamme ṭhito kiñci ahāpayanto’’.</p>

<p rend="hangnum" n="93"><hi rend="paranum">93</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> ‘‘Saggūpagaṃ puññakammaṃ janinda, mā me tuvaṃ antarāyaṃ akāsi;</p>

<p rend="gathalast">Dadāmi te ummadantiṃ pasanno, rājāva yaññe dhanaṃ brāhmaṇānaṃ’’.</p>

<p rend="hangnum" n="94"><hi rend="paranum">94</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> ‘‘Addhā tuvaṃ katte hitesi mayhaṃ, sakhā mamaṃ ummadantī tuvañca;</p>

<p rend="gathalast">Nindeyyu devā pitaro ca sabbe, pāpañca <pb ed="T" n="2.0019" /> passaṃ abhisamparāyaṃ’’.</p>

<p rend="hangnum" n="95"><hi rend="paranum">95</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> ‘‘Na hetadhammaṃ sivirāja vajjuṃ, sanegamā jānapadā ca sabbe;</p>

<p rend="gathalast">Yaṃ te mayā ummadantī padinnā, bhusehi rājā vanathaṃ sajāhi’’.</p>

<p rend="hangnum" n="96"><hi rend="paranum">96</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> ‘‘Addhā <pb ed="V" n="2.0027" /> tuvaṃ katte hitesi mayhaṃ, sakhā mamaṃ ummadantī tuvañca;</p>

<p rend="gathalast">Satañca dhammāni sukittitāni, samuddavelāva duraccayāni’’.</p>

<p rend="hangnum" n="97"><hi rend="paranum">97</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> ‘‘Āhuneyyo <pb ed="M" n="2.0045" /> mesi hitānukampī, dhātā vidhātā casi kāmapālo;</p>

<p rend="gathalast">Tayī hutā rāja mahapphalā hi <note>mahapphalā hi me (pī.)</note>, kāmena me ummadantiṃ paṭiccha’’.</p>

<p rend="hangnum" n="98"><hi rend="paranum">98</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> ‘‘Addhā hi sabbaṃ abhipāraka tvaṃ, dhammaṃ acārī mama kattuputta;</p>

<p rend="gathalast">Añño nu te ko idha sotthikattā, dvipado naro aruṇe jīvaloke’’.</p>

<p rend="hangnum" n="99"><hi rend="paranum">99</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> ‘‘Tuvaṃ nu seṭṭho tvamanuttarosi, tvaṃ dhammagū <note>dhammagutto (sī.)</note> dhammavidū sumedho;</p>

<p rend="gathalast">So dhammagutto cirameva jīva, dhammañca <pb ed="T" n="2.0020" /> me desaya dhammapāla’’.</p>

<p rend="hangnum" n="100"><hi rend="paranum">100</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> ‘‘Tadiṅgha abhipāraka, suṇohi vacanaṃ mama;</p>

<p rend="gathalast">Dhammaṃ te desayissāmi, sataṃ āsevitaṃ ahaṃ.</p>

<p rend="hangnum" n="101"><hi rend="paranum">101</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> ‘‘Sādhu dhammaruci rājā, sādhu paññāṇavā naro;</p>

<p rend="gathalast">Sādhu mittānamaddubbho, pāpassākaraṇaṃ sukhaṃ.</p>

<p rend="hangnum" n="102"><hi rend="paranum">102</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> ‘‘Akkodhanassa vijite, ṭhitadhammassa rājino;</p>

<p rend="gathalast">Sukhaṃ manussā āsetha, sītacchāyāya saṅghare.</p>

<p rend="hangnum" n="103"><hi rend="paranum">103</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> ‘‘Na cāhametaṃ abhirocayāmi, kammaṃ asamekkhakataṃ asādhu;</p>

<p rend="gathalast">Ye vāpi ñatvāna sayaṃ karonti, upamā imā mayhaṃ tuvaṃ suṇohi.</p>

<p rend="hangnum" n="104"><hi rend="paranum">104</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> ‘‘Gavaṃ ce taramānānaṃ, jimhaṃ gacchati puṅgavo;</p>

<p rend="gathalast">Sabbā tā jimhaṃ gacchanti, nette jimhaṃ gate sati.</p>

<p rend="hangnum" n="105"><hi rend="paranum">105</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> ‘‘Evameva <note>evamevaṃ (pī.)</note> manussesu, yo hoti seṭṭhasammato;</p>

<p rend="gatha2">So ce adhammaṃ carati, pageva itarā pajā;</p>

<p rend="gathalast">Sabbaṃ <pb ed="T" n="2.0021" /> raṭṭhaṃ dukhaṃ seti, rājā ce hoti adhammiko.</p>

<p rend="hangnum" n="106"><hi rend="paranum">106</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> ‘‘Gavaṃ <pb ed="M" n="2.0046" /> ce taramānānaṃ, ujuṃ gacchati puṅgavo;</p>

<p rend="gathalast">Sabbā gāvī ujuṃ yanti, nette ujuṃ gate sati.</p>

<p rend="hangnum" n="107"><hi rend="paranum">107</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> ‘‘Evameva manussesu, yo hoti seṭṭhasammato;</p>

<p rend="gatha2">So sace dhammaṃ carati, pageva itarā pajā;</p>

<p rend="gathalast">Sabbaṃ raṭṭhaṃ sukhaṃ seti, rājā ce hoti dhammiko.</p>

<p rend="hangnum" n="108"><hi rend="paranum">108</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> ‘‘Na cāpāhaṃ adhammena, amarattamabhipatthaye;</p>

<p rend="gathalast">Imaṃ vā pathaviṃ sabbaṃ, vijetuṃ abhipāraka.</p>

<p rend="hangnum" n="109"><hi rend="paranum">109</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> ‘‘Yañhi kiñci manussesu, ratanaṃ idha vijjati;</p>

<p rend="gathalast">Gāvo dāso hiraññañca, vatthiyaṃ haricandanaṃ.</p>

<p rend="hangnum" n="110"><hi rend="paranum">110</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> ‘‘Assitthiyo <pb ed="V" n="2.0028" /><note>assitthiyo ca (sī.)</note> ratanaṃ maṇikañca, yañcāpi me candasūriyā abhipālayanti;</p>

<p rend="gathalast">Na tassa hetu visamaṃ careyyaṃ, majjhe sivīnaṃ usabhomhi jāto.</p>

<p rend="hangnum" n="111"><hi rend="paranum">111</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> ‘‘Netā hitā <note>netābhi tā (sī.)</note> uggato raṭṭhapālo, dhammaṃ sivīnaṃ apacāyamāno;</p>

<p rend="gathalast">So dhammamevānuvicintayanto, tasmā sake cittavase na vatto’’.</p>

<p rend="hangnum" n="112"><hi rend="paranum">112</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> ‘‘Addhā tuvaṃ mahārāja, niccaṃ abyasanaṃ sivaṃ;</p>

<p rend="gathalast">Karissasi ciraṃ rajjaṃ, paññā hi tava tādisī.</p>

<p rend="hangnum" n="113"><hi rend="paranum">113</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> ‘‘Etaṃ te anumodāma, yaṃ dhammaṃ nappamajjasi;</p>

<p rend="gathalast">Dhammaṃ pamajja khattiyo, raṭṭhā <note>ṭhānā (sī.)</note> cavati issaro.</p>

<p rend="hangnum" n="114"><hi rend="paranum">114</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> ‘‘Dhammaṃ cara mahārāja, mātāpitūsu khattiya;</p>

<p rend="gathalast">Idha <pb ed="T" n="2.0022" /> dhammaṃ caritvāna, rāja saggaṃ gamissasi.</p>

<p rend="hangnum" n="115"><hi rend="paranum">115</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> ‘‘Dhammaṃ cara mahārāja, puttadāresu khattiya…pe….</p>

<p rend="hangnum" n="116"><hi rend="paranum">116</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> ‘‘Dhammaṃ cara mahārāja, mittāmaccesu khattiya…pe….</p>

<p rend="hangnum" n="117"><hi rend="paranum">117</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> ‘‘Dhammaṃ cara mahārāja, vāhanesu balesu ca…pe….</p>

<p rend="hangnum" n="118"><hi rend="paranum">118</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> ‘‘Dhammaṃ cara mahārāja, gāmesu nigamesu ca…pe….</p>

<p rend="hangnum" n="119"><hi rend="paranum">119</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> ‘‘Dhammaṃ <pb ed="M" n="2.0047" /> cara mahārāja, raṭṭhesu janapadesu ca…pe….</p>

<p rend="hangnum" n="120"><hi rend="paranum">120</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> ‘‘Dhammaṃ cara mahārāja, samaṇabrāhmaṇesu ca…pe….</p>

<p rend="hangnum" n="121"><hi rend="paranum">121</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> ‘‘Dhammaṃ cara mahārāja, migapakkhīsu khattiya…pe….</p>

<p rend="hangnum" n="122"><hi rend="paranum">122</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> ‘‘Dhammaṃ cara mahārāja, dhammo ciṇṇo sukhāvaho;</p>

<p rend="gathalast">Idha dhammaṃ caritvāna, rāja saggaṃ gamissasi.</p>

<p rend="hangnum" n="123"><hi rend="paranum">123</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> ‘‘Dhammaṃ cara mahārāja, saindā devā sabrahmakā;</p>

<p rend="gathalast">Suciṇṇena divaṃ pattā, mā dhammaṃ rāja pāmado’’ti.</p>

<p rend="centre">Ummādantījātakaṃ dutiyaṃ.</p>

<p rend="hangnum"></p>

<p rend="bodytext"> 528. Mahābodhijātakaṃ (3)</p>

<p rend="hangnum" n="124"><hi rend="paranum">124</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> ‘‘Kiṃ <pb ed="T" n="2.0023" /> nu daṇḍaṃ kimajinaṃ, kiṃ chattaṃ kimupāhanaṃ;</p>

<p rend="gatha2">Kimaṅkusañca pattañca, saṅghāṭiñcāpi brāhmaṇa;</p>

<p rend="gathalast">Taramānarūpohāsi <note>gaṇhāsi (sī. syā. pī.)</note>, kiṃ nu patthayase disaṃ’’.</p>

<p rend="hangnum" n="125"><hi rend="paranum">125</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> ‘‘Dvādasetāni <pb ed="V" n="2.0029" /> vassāni, vusitāni tavantike;</p>

<p rend="gathalast">Nābhijānāmi soṇena, piṅgalenābhikūjitaṃ.</p>

<p rend="hangnum" n="126"><hi rend="paranum">126</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> ‘‘Svāyaṃ dittova nadati, sukkadāṭhaṃ vidaṃsayaṃ;</p>

<p rend="gathalast">Tava sutvā sabhariyassa, vītasaddhassa maṃ pati’’.</p>

<p rend="hangnum" n="127"><hi rend="paranum">127</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> ‘‘Ahu esa kato doso, yathā bhāsasi brāhmaṇa;</p>

<p rend="gathalast">Esa bhiyyo pasīdāmi, vasa brāhmaṇa māgamā’’.</p>

<p rend="hangnum" n="128"><hi rend="paranum">128</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> ‘‘Sabbaseto pure āsi, tatopi sabalo ahu;</p>

<p rend="gathalast">Sabbalohitako dāni, kālo pakkamituṃ mama.</p>

<p rend="hangnum" n="129"><hi rend="paranum">129</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> ‘‘Abbhantaraṃ pure āsi, tato majjhe tato bahi;</p>

<p rend="gathalast">Purā niddhamanā hoti, sayameva vajāmahaṃ.</p>

<p rend="hangnum" n="130"><hi rend="paranum">130</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> ‘‘Vītasaddhaṃ na seveyya, udapānaṃvanodakaṃ;</p>

<p rend="gathalast">Sacepi naṃ anukhaṇe, vāri kaddamagandhikaṃ.</p>

<p rend="hangnum" n="131"><hi rend="paranum">131</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> ‘‘Pasannameva seveyya, appasannaṃ vivajjaye;</p>

<p rend="gathalast">Pasannaṃ payirupāseyya, rahadaṃ vudakatthiko.</p>

<p rend="hangnum" n="132"><hi rend="paranum">132</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> ‘‘Bhaje <pb ed="M" n="2.0048" /> bhajantaṃ purisaṃ, abhajantaṃ na bhajjaye <note>bhājaye (pī.)</note>;</p>

<p rend="gathalast">Asappurisadhammo so, yo bhajantaṃ na bhajjati <note>bhājati (pī.)</note>.</p>

<p rend="hangnum" n="133"><hi rend="paranum">133</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> ‘‘Yo <pb ed="T" n="2.0024" /> bhajantaṃ na bhajati, sevamānaṃ na sevati;</p>

<p rend="gathalast">Sa ve manussapāpiṭṭho, migo sākhassito yathā.</p>

<p rend="hangnum" n="134"><hi rend="paranum">134</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> ‘‘Accābhikkhaṇasaṃsaggā, asamosaraṇena ca;</p>

<p rend="gathalast">Etena mittā jīranti, akāle yācanāya ca.</p>

<p rend="hangnum" n="135"><hi rend="paranum">135</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> ‘‘Tasmā nābhikkhaṇaṃ gacche, na ca gacche cirāciraṃ;</p>

<p rend="gathalast">Kālena yācaṃ yāceyya, evaṃ mittā na jīyare <note>jīrare (syā. pī.)</note>.</p>

<p rend="hangnum" n="136"><hi rend="paranum">136</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> ‘‘Aticiraṃ nivāsena, piyo bhavati appiyo;</p>

<p rend="gathalast">Āmanta kho taṃ gacchāma, purā te homa appiyā’’.</p>

<p rend="hangnum" n="137"><hi rend="paranum">137</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> ‘‘Evaṃ ce yācamānānaṃ, añjaliṃ nāvabujjhasi;</p>

<p rend="gatha2">Paricārakānaṃ sataṃ <note>paricārikānaṃ sattānaṃ (sī. syā. pī.)</note>, vacanaṃ na karosi no;</p>

<p rend="gathalast">Evaṃ taṃ abhiyācāma, puna kayirāsi pariyāyaṃ’’.</p>

<p rend="hangnum" n="138"><hi rend="paranum">138</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> ‘‘Evaṃ ce no viharataṃ, antarāyo na hessati;</p>

<p rend="gatha2">Tuyhaṃ vāpi <note>tumhañcāpi (sī.), tuyhañcāpi (pī.)</note> mahārāja, mayhaṃ vā <note>amhaṃ vā (sī.), mayhañca (pī.)</note> raṭṭhavaddhana;</p>

<p rend="gathalast">Appeva nāma passema, ahorattānamaccaye’’.</p>

<p rend="hangnum" n="139"><hi rend="paranum">139</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> ‘‘Udīraṇā <pb ed="V" n="2.0030" /> ce saṃgatyā, bhāvāya manuvattati;</p>

<p rend="gatha2">Akāmā akaraṇīyaṃ vā, karaṇīyaṃ vāpi kubbati;</p>

<p rend="gathalast">Ākāmākaraṇīyamhi, kvidha pāpena lippati <note>limpati (syā. ka.)</note>.</p>

<p rend="hangnum" n="140"><hi rend="paranum">140</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> ‘‘So ce attho ca dhammo ca, kalyāṇo na ca pāpako;</p>

<p rend="gathalast">Bhoto ce vacanaṃ saccaṃ, suhato vānaro mayā.</p>

<p rend="hangnum" n="141"><hi rend="paranum">141</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> ‘‘Attano ce hi vādassa, aparādhaṃ vijāniyā <note>vijāniya (sī. syā. pī.)</note>;</p>

<p rend="gathalast">Na <pb ed="T" n="2.0025" /> maṃ tvaṃ garaheyyāsi, bhoto vādo hi tādiso’’.</p>

<p rend="hangnum" n="142"><hi rend="paranum">142</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> ‘‘Issaro <pb ed="M" n="2.0049" /> sabbalokassa, sace kappeti jīvitaṃ;</p>

<p rend="gatha2">Iddhiṃ <note>iddhi (pī. ka.)</note> byasanabhāvañca, kammaṃ kalyāṇapāpakaṃ;</p>

<p rend="gathalast">Niddesakārī puriso, issaro tena lippati.</p>

<p rend="hangnum" n="143"><hi rend="paranum">143</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> ‘‘So ce attho ca dhammo ca, kalyāṇo na ca pāpako;</p>

<p rend="gathalast">Bhoto ce vacanaṃ saccaṃ, suhato vānaro mayā.</p>

<p rend="hangnum" n="144"><hi rend="paranum">144</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> ‘‘Attano ce hi vādassa, aparādhaṃ vijāniyā;</p>

<p rend="gathalast">Na maṃ tvaṃ garaheyyāsi, bhoto vādo hi tādiso’’.</p>

<p rend="hangnum" n="145"><hi rend="paranum">145</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> ‘‘Sace pubbekatahetu, sukhadukkhaṃ nigacchati;</p>

<p rend="gatha2">Porāṇakaṃ kataṃ pāpaṃ, tameso muccate <note>muñcate (sī. syā.)</note> iṇaṃ;</p>

<p rend="gathalast">Porāṇakaiṇamokkho, kvidha pāpena lippati.</p>

<p rend="hangnum" n="146"><hi rend="paranum">146</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> ‘‘So ce attho ca dhammo ca, kalyāṇo na ca pāpako;</p>

<p rend="gathalast">Bhoto ce vacanaṃ saccaṃ, suhato vānaro mayā.</p>

<p rend="hangnum" n="147"><hi rend="paranum">147</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> ‘‘Attano ce hi vādassa, aparādhaṃ vijāniyā;</p>

<p rend="gathalast">Na maṃ tvaṃ garaheyyāsi, bhoto vādo hi tādiso’’.</p>

<p rend="hangnum" n="148"><hi rend="paranum">148</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> ‘‘Catunnaṃyevupādāya, rūpaṃ sambhoti pāṇinaṃ;</p>

<p rend="gatha2">Yato ca rūpaṃ sambhoti, tatthevānupagacchati;</p>

<p rend="gathalast">Idheva jīvati jīvo, pecca pecca vinassati.</p>

<p rend="hangnum" n="149"><hi rend="paranum">149</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> Ucchijjati ayaṃ loko, ye bālā ye ca paṇḍitā;</p>

<p rend="gathalast">Ucchijjamāne lokasmiṃ, kvidha pāpena lippati.</p>

<p rend="hangnum" n="150"><hi rend="paranum">150</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> ‘‘So <pb ed="T" n="2.0026" /> ce attho ca dhammo ca, kalyāṇo na ca pāpako;</p>

<p rend="gathalast">Bhoto ce vacanaṃ saccaṃ, suhato vānaro mayā.</p>

<p rend="hangnum" n="151"><hi rend="paranum">151</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> ‘‘Attano ce hi vādassa, aparādhaṃ vijāniyā;</p>

<p rend="gathalast">Na maṃ tvaṃ garaheyyāsi, bhoto vādo hi tādiso’’.</p>

<p rend="hangnum" n="152"><hi rend="paranum">152</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> ‘‘Āhu <pb ed="V" n="2.0031" /> khattavidā <note>khattavidhā (sī. syā. pī.)</note> loke, bālā paṇḍitamānino.</p>

<p rend="gatha2">Mātaraṃ pitaraṃ haññe, atho jeṭṭhampi bhātaraṃ;</p>

<p rend="gathalast">Haneyya putta <note>putte ca (pī.)</note> dāre ca, attho ce tādiso siyā.</p>

<p rend="hangnum" n="153"><hi rend="paranum">153</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> ‘‘Yassa <pb ed="M" n="2.0050" /> rukkhassa chāyāya, nisīdeyya sayeyya vā;</p>

<p rend="gathalast">Na tassa sākhaṃ bhañjeyya, mittadubbho <note>mittadūbhī (pī.)</note> hi pāpako.</p>

<p rend="hangnum" n="154"><hi rend="paranum">154</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> ‘‘Atha atthe samuppanne, samūlamapi abbahe <note>abbhahe (syā. ka.)</note>;</p>

<p rend="gathalast">Attho me sambalenāpi, suhato vānaro mayā.</p>

<p rend="hangnum" n="155"><hi rend="paranum">155</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"><note>ayaṃ gāthā sīhaḷapotthake natthi</note> ‘‘So ce attho ca dhammo ca, kalyāṇo na ca pāpako;</p>

<p rend="gathalast">Bhoto ce vacanaṃ saccaṃ, suhato vānaro mayā <note>ayaṃ gāthā sīhaḷapotthake natthi</note>.</p>

<p rend="hangnum" n="156"><hi rend="paranum">156</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> ‘‘Attano ce hi vādassa, aparādhaṃ vijāniyā;</p>

<p rend="gathalast">Na maṃ tvaṃ garaheyyāsi, bhoto vādo hi tādiso.</p>

<p rend="hangnum" n="157"><hi rend="paranum">157</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> ‘‘Ahetuvādo puriso, yo ca issarakuttiko;</p>

<p rend="gathalast">Pubbekatī ca ucchedī, yo ca khattavido naro.</p>

<p rend="hangnum" n="158"><hi rend="paranum">158</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> ‘‘Ete asappurisā loke, bālā paṇḍitamānino;</p>

<p rend="gatha2">Kareyya tādiso pāpaṃ, atho aññampi kāraye;</p>

<p rend="gathalast">Asappurisasaṃsaggo <pb ed="T" n="2.0027" />, dukkhanto <note>dukkaṭo (sī.)</note> kaṭukudrayo.</p>

<p rend="hangnum" n="159"><hi rend="paranum">159</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> ‘‘Urabbharūpena vakassu <note>bakāsu (sī. syā.), vakāsu (pī.)</note> pubbe, asaṃkito ajayūthaṃ upeti;</p>

<p rend="gathalast">Hantvā uraṇiṃ ajikaṃ <note>ajiyaṃ (sī. syā. pī.)</note> ajañca, utrāsayitvā <note>citrāsayitvā (sī. pī.)</note> yena kāmaṃ paleti.</p>

<p rend="hangnum" n="160"><hi rend="paranum">160</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> ‘‘Tathāvidheke samaṇabrāhmaṇāse, chadanaṃ katvā vañcayanti manusse;</p>

<p rend="gatha2">Anāsakā thaṇḍilaseyyakā ca, rajojallaṃ ukkuṭikappadhānaṃ;</p>

<p rend="gathalast">Pariyāyabhattañca apānakattā, pāpācārā arahanto vadānā.</p>

<p rend="hangnum" n="161"><hi rend="paranum">161</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> ‘‘Ete asappurisā loke, bālā paṇḍitamānino;</p>

<p rend="gatha2">Kareyya tādiso pāpaṃ, atho aññampi kāraye;</p>

<p rend="gathalast">Asappurisasaṃsaggo, dukkhanto kaṭukudrayo.</p>

<p rend="hangnum" n="162"><hi rend="paranum">162</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> ‘‘Yamāhu <pb ed="M" n="2.0051" /> natthi vīriyanti, ahetuñca pavadanti <note>hetuñca apavadanti (sī. syā. pī.)</note> ye;</p>

<p rend="gathalast">Parakāraṃ attakārañca, ye tucchaṃ samavaṇṇayuṃ.</p>

<p rend="hangnum" n="163"><hi rend="paranum">163</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> ‘‘Ete asappurisā loke, bālā paṇḍitamānino;</p>

<p rend="gatha2">Kareyya tādiso pāpaṃ, atho aññampi kāraye;</p>

<p rend="gathalast">Asappurisasaṃsaggo, dukkhanto kaṭukudrayo.</p>

<p rend="hangnum" n="164"><hi rend="paranum">164</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> ‘‘Sace <pb ed="V" n="2.0032" /> hi vīriyaṃ nāssa, kammaṃ kalyāṇapāpakaṃ;</p>

<p rend="gathalast">Na <pb ed="T" n="2.0028" /> bhare vaḍḍhakiṃ rājā, napi yantāni kāraye.</p>

<p rend="hangnum" n="165"><hi rend="paranum">165</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> ‘‘Yasmā ca vīriyaṃ atthi, kammaṃ kalyāṇapāpakaṃ;</p>

<p rend="gathalast">Tasmā yantāni kāreti, rājā bharati vaḍḍhakiṃ.</p>

<p rend="hangnum" n="166"><hi rend="paranum">166</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> ‘‘Yadi vassasataṃ devo, na vasse na himaṃ pate;</p>

<p rend="gathalast">Ucchijjeyya ayaṃ loko, vinasseyya ayaṃ pajā.</p>

<p rend="hangnum" n="167"><hi rend="paranum">167</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> ‘‘Yasmā ca vassatī devo, himañcānuphusāyati;</p>

<p rend="gathalast">Tasmā sassāni paccanti, raṭṭhañca pālite <note>pallate (sī. pī.), polayate (syā.)</note> ciraṃ.</p>

<p rend="hangnum" n="168"><hi rend="paranum">168</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> ‘‘Gavaṃ ce taramānānaṃ, jimhaṃ gacchati puṅgavo;</p>

<p rend="gathalast">Sabbā tā jimhaṃ gacchanti, nette jimhaṃ <note>jimha (pī.)</note> gate sati.</p>

<p rend="hangnum" n="169"><hi rend="paranum">169</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> ‘‘Evameva <note>evamevaṃ (pī.)</note> manussesu, yo hoti seṭṭhasammato;</p>

<p rend="gatha2">So ce adhammaṃ carati, pageva itarā pajā;</p>

<p rend="gathalast">Sabbaṃ raṭṭhaṃ dukhaṃ seti, rājā ce hoti adhammiko.</p>

<p rend="hangnum" n="170"><hi rend="paranum">170</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> ‘‘Gavaṃ ce taramānānaṃ, ujuṃ gacchati puṅgavo;</p>

<p rend="gathalast">Sabbā gāvī ujuṃ yanti, nette ujuṃ <note>ujū (pī.)</note> gate sati.</p>

<p rend="hangnum" n="171"><hi rend="paranum">171</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> ‘‘Evameva manussesu, yo hoti seṭṭhasammato;</p>

<p rend="gatha2">So sace <note>ceva (sī.), cepi (ka.)</note> dhammaṃ carati, pageva itarā pajā;</p>

<p rend="gathalast">Sabbaṃ raṭṭhaṃ sukhaṃ seti, rājā ce hoti dhammiko.</p>

<p rend="hangnum" n="172"><hi rend="paranum">172</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> ‘‘Mahārukkhassa phalino, āmaṃ chindati yo phalaṃ;</p>

<p rend="gathalast">Rasañcassa na jānāti, bījañcassa vinassati.</p>

<p rend="hangnum" n="173"><hi rend="paranum">173</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> ‘‘Mahārukkhūpamaṃ <pb ed="T" n="2.0029" /> raṭṭhaṃ, adhammena pasāsati;</p>

<p rend="gathalast">Rasañcassa na jānāti, raṭṭhañcassa vinassati.</p>

<p rend="hangnum" n="174"><hi rend="paranum">174</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> ‘‘Mahārukkhassa <pb ed="M" n="2.0052" /> phalino, pakkaṃ chindati yo phalaṃ;</p>

<p rend="gathalast">Rasañcassa vijānāti, bījañcassa na nassati.</p>

<p rend="hangnum" n="175"><hi rend="paranum">175</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> ‘‘Mahārukkhūpamaṃ raṭṭhaṃ, dhammena yo pasāsati;</p>

<p rend="gathalast">Rasañcassa vijānāti, raṭṭhañcassa na nassati.</p>

<p rend="hangnum" n="176"><hi rend="paranum">176</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> ‘‘Yo ca rājā janapadaṃ, adhammena pasāsati;</p>

<p rend="gathalast">Sabbosadhīhi so rājā, viruddho hoti khattiyo.</p>

<p rend="hangnum" n="177"><hi rend="paranum">177</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> ‘‘Tatheva negame hiṃsaṃ, ye yuttā kayavikkaye;</p>

<p rend="gathalast">Ojadānabalīkāre, sa kosena virujjhati.</p>

<p rend="hangnum" n="178"><hi rend="paranum">178</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> ‘‘Pahāravarakhettaññū <pb ed="V" n="2.0033" />, saṅgāme katanissame <note>kataniyame (ka.)</note>;</p>

<p rend="gathalast">Ussite hiṃsayaṃ rājā, sa balena virujjhati.</p>

<p rend="hangnum" n="179"><hi rend="paranum">179</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> ‘‘Tatheva isayo hiṃsaṃ, saññate <note>saṃyame (syā. ka.)</note> brahmacāriyo <note>brahmacārino (sī.)</note>;</p>

<p rend="gathalast">Adhammacārī khattiyo, so saggena virujjhati.</p>

<p rend="hangnum" n="180"><hi rend="paranum">180</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> ‘‘Yo ca rājā adhammaṭṭho, bhariyaṃ hanti adūsikaṃ;</p>

<p rend="gathalast">Luddaṃ pasavate ṭhānaṃ <note>pāpaṃ (sī.)</note>, puttehi ca virujjhati.</p>

<p rend="hangnum" n="181"><hi rend="paranum">181</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> ‘‘Dhammaṃ care jānapade, negamesu <note>nigamesu (sī.)</note> balesu ca;</p>

<p rend="gathalast">Isayo ca na hiṃseyya, puttadāre samaṃ care.</p>

<p rend="hangnum" n="182"><hi rend="paranum">182</hi><hi rend="dot">.</hi></p>

<p rend="gatha1"> ‘‘Sa tādiso bhūmipati, raṭṭhapālo akodhano;</p>

<p rend="gathalast">Sapatte <pb ed="T" n="2.0030" /><note>sāmante (sī. syā. pī.)</note> sampakampeti, indova asurādhipo’’ti.</p>

<p rend="centre">Mahābodhijātakaṃ tatiyaṃ.</p>

<p rend="centre">Paṇṇāsanipātaṃ niṭṭhitaṃ.</p>

<p rend="bodytext">Tassuddānaṃ –</p>

<p rend="gatha1">Saniḷīnikamavhayano paṭhamo, dutiyo pana saummadantivaro;</p>

<p rend="gathalast">Tatiyo pana bodhisirīvhayano, kathitā pana tīṇi jinena subhāti.</p>
</body>
<back></back>
</text>
</TEI>
